Game hóa sản phẩm với mô hình Octalysis (3/5)

Bài này tiếp nối bài trước - game hóa sản phẩm theo mô hình Octalysis của Yukai Chou, giúp tạo động lực cho người dùng và gia tăng UX. Bài trước ta cùng tìm hiểu về 2 động lực chơi game, hay gọi là Core Drive, là Ý nghĩa (Meaning) và Thành tựu/phát triển (Achievement/Development). Trong bài này, ta sẽ tìm hiểu về 2 động lực tiếp theo là Sáng tạo (Empowerment of Creativity) và Quyền tự quyết/Sở hữu (Ownership).

💡 Sáng tạo (Empowerment of Creativity)

Sự sáng tạo là một trong những đặc điểm độc đáo ở con người. Những trò chơi như The Sims, Starcraft, Minecraft, Plants vs Zombies, v.v. và cờ vua hay cờ tướng nổi tiếng là những trò chơi có cộng đồng fan lâu năm và nhiệt huyết nhất. Một trong những lí do cho các thành công đó là các trò chơi đó đã thực sự giúp người chơi bộc lộ được sự sáng tạo: qua vô vàn cách phối hợp quân cờ, tạo hình nhân vật, hay thiết kế công trình ảo trong game. Từ góc độ sản phẩm, Tiktok, Youtube, hay cả Facebook, và tiêu biểu nhất là phong trào làm meme, đều được người dùng sử dụng lâu dài vì đều có điểm chung là người dùng được quyền sáng tạo - qua việc sản xuất nội dung. Dù có thể chỉ là 1 video, 1 bài post status, 1 bức ảnh, 1 comment, tất cả đều là dạng nội dung và có vô vàn cách để tạo ra nội dung hay.

Một điểm chung cho những trò chơi khuyến khích sự sáng tạo trên là cách xây dựng luôn bắt nguồn từ nhiều thành phần nhỏ, có các đặc tính riêng, và có thể kết hợp với vô vàn cách khác nhau để tạo ra một cái gì đó MỚI. Ví dụ như Lego - Lego cốt lõi là từ các mảnh ghép nhỏ, nhưng mỗi mảnh 1 hình thù và kích cỡ, đặc tính khác nhau, và có thể lắp ghép qua vô vàn cách để ra các hình thù khác nhau. Với sáng tạo qua nội dung, ta có rất nhiều lựa chọn để lắp ghép các câu từ, hình ảnh, âm thanh, v.v. để ra một sản phẩm tổng thể hay ho. Đây là cách Yukai Chou gợi ý thiết kế sản phẩm thế nào để cho phép người dùng được sáng tạo - qua nhiều cách kết hợp các tính năng nhỏ khác nhau của sản phẩm. Zapier và Notion là một trong những sản phẩm đã bắt đầu áp dụng cách này.

💡 Quyền tự quyết/sở hữu (Ownership)

Quyền tự quyết/sở hữu và tính cá nhân hóa được Yukai Chou định nghĩa chung là yếu tố Ownership trong game. Con người vốn có động lực cho những thứ mà bản thân mình tạo ra, hoặc được quyết định, hoặc được thiết kế cho riêng mình. Có thể đó đến từ nhu cầu được thể hiện bản thân của con người. Trò chơi nổi tiếng nhất áp dụng Ownership là nuôi gà ảo - Tamagotchi - đã từng làm mưa làm gió tâm hồn trẻ thơ của chúng ta hơn chục năm trước. Người chơi quyết định sự sống còn còn thú ảo bằng các quyết định của mình, và cũng được lựa chọn thú tiến hóa như thế nào cho hợp gu bản thân - một cách cá nhân hóa trải nghiệm ảo.

Có rất nhiều sản phẩm mang tính cá nhân hóa cao và đã giữ chân được người dùng. Ví dụ tiêu biểu là Spotify, Netflix, và Youtube. Các sản phẩm này đều có cơ chế giới thiệu: bài hát phim, hay video dựa trên các nội dung người dùng đã xem trước đó. Các thuật toán giới thiệu chính xác khiến nhiều người dùng cảm thấy có ai đó hiểu mình hơn cả bản thân hiểu, nhưng cũng hơi sợ.

Để có những thuật toán như vậy thì cần rất nhiều thời gian và trí tuệ. Tuy nhiên, Yukai Chou cũng gợi ý các sản phẩm công nghệ có thể áp dụng nhiều tính năng giúp người dùng cá nhân hóa trải nghiệm như cách các trò chơi MMORPG như Final Fantasy và Worldcraft làm.

https://soundcloud.com/hosam-mustafa/ironman-ost-driving-with-the